Kortegolf lijkt iets van vroeger. In de auto op de camping in Frankrijk een hoog punt opzoeken en dan wachten tot het tijd was voor de uitzending van de wereldomroep. Tussen gepiep en gekraak kwamen de oproepen van de ANWB-alarmcentrale door en het weerbericht van Jan Pelleboer. Iedereen luisterde ingespannen, want de ontvangst was beroerd.
 
In juni 2005 kwam chipfabrikant Texas Instruments op de Digitale Radio Show in London met een primeur: een chip ter grootte van een kwart pinknagel. Tientallen partijen, waaronder universiteiten, omroepen, zenders en elektronicafabrikanten, hebben er jarenlang aan gewerkt en er zijn miljoenen dollars aan ontwikkeling in gestoken. En dat alles met één doel: digitalisering van de achtertuin van de radio.
 
De chip werkt volgens de nieuwe digitale standaard Digital Radio Mondiale (DRM), die storingsvrije stereo-ontvangst van prima geluid over honderden kilometers afstand mogelijk maakt via korte- en middengolf. Naast opmerkelijk goed geluid, biedt DRM ook een datastroom, in snelheid vergelijkbaar met een telefoonmodem. "Daar kun je de laatste 'newsflashes' mee versturen of programma-informatie," licht Jan Hoek toe. Hij is algemeen directeur van de wereldomroep (Radio Nederland Wereldomroep) en één van de intiatiefnemers achter DRM.
 
Op een nieuwe autoradio vind je geen kortegolf meer en ook middengolf is niet vanzelfsprekend. De moderne radioluisteraar wil kraakvrije heldere ontvangst en dat betekent tot nu toe: FM.
 
Maar FM heeft een belangrijk nadeel: het beperkte bereik van de zender. FM-radiogolven planten zich rechtlijnig voort en het bereik is dus beperkt tot de horizon; verschillende steunzenders moeten dat euvel verhelpen, maar dat betekent dat een luisteraar in de auto zo af en toe op een andere frequentie moet afstemmen. Moderne autoradio's doen dat automatisch. Helaas: kort nadat je de grens over rijdt, is het afgelopen met de ontvangst en moet de wereldontvanger eraan te pas komen om nog Nederlandse radio te ontvangen.
 
Radiogolven van korte- en middengolf weerkaatsen tegen de hogere luchtlagen en volgen daardoor de kromming van de aarde. Een kortegolfzender heeft daarom een bereik van ongeveer 500 kilometer, weet Jan-Willem Drexhage, hoofd programmadistributie van de Wereldomroep. Met vier kortegolfzenders bestrijkt de Wereldomroep Nederland, Midden- en Zuid-Europa vanaf Portugal tot de Balkan.
 
Drexhage vertelt dat de DRM-standaard gebruikmaakt van de modernste compressietechnieken (MPEG-4) wat het mogelijk maakt om stereogeluid onder te brengen in dezelfde bandbreedte als een mono middengolfkanaal (9 kilohertz) en ook nog ruimte over te houden voor een stroom aan digitale gegevens. Bovendien zijn de digitale ontvangers een stuk gevoeliger dan de oude radio's. Met allerlei correctietechnieken, net als een CD-speler die toepast bij gekraste schijfjes, worden storingen en spetters grotendeels uitgebannen.
 
Het gevolg is dat een zender met DRM verder te ontvangen is dan voorheen, terwijl het zendervermogen teruggeschroefd kan worden doordat de zogenaamde 'zijbanden' niet langer uitgezonden worden. Voor de omroep betekent dat een forse besparing op stroomkosten. Drexhage: "De zender in Flevoland kan van 500 kilowatt terug naar 180 tot 200 kilowatt."
 
Ruim twee jaar geleden begon de Wereldomroep met dagelijkse proefuitzendingen volgens het DRM-protocol via het zenderpark Flevoland. Intussen zijn de digitale uitzendingen uitgebreid tot bijna zeven uur per dag. Volgens Drexhage wordt ook de 1008 middengolfzender (voorheen radio 5) voorbereid op DRM.
 
En de ontvangers? "Er is een radiootje van het merk Mayah, maar dat ding vreet stroom," weet Drexhage. Zuinigere en betere ontvangers zijn pas mogelijk met de nieuwe chip. In september verwacht Drexhage de eerste consumentenontvangers op de Internationale Funkausstellung (IFA) in Berlijn te zien. Dichter bij huis, op te tentoonstelling van de International Broadcast Conference (IBC) van 9 tot 13 september, zal de Wereldomroep zelf DRM demonstraties verzorgen.
 
DRM krijgt nòg een belangrijke troef: de mogelijkheid om uitgekozen programma's op te nemen in een digitaal geheugen. Wachten op het nieuws is daarmee verleden tijd; het nieuws wacht op de luisteraar. Daarmee heeft een DRM-radio iets aan boord wat tot nu toe aan internetradio was voorbehouden: Podcast. Zodra er een nieuwe aflevering 'online' staat van een favoriet programma, wordt dat automatisch naar de MP3-speler (iPod) gekopieerd, waarna de gebruiker het kan beluisteren waar en wanneer hem dat uitkomt. Bij DRM komt daar geen computer, internet of MP3-speler aan te pas; de radio doet het zelf.
 
Middengolf krijgt met DRM mogelijkheden waarvan men op FM alleen nog maar kan dromen. Gelukkig hoeft de consument in de toekomst niet te kiezen. Een DRM-chip ontvangt ook FM en kan ook DAB aan ('Digital Audio Broadcasting'; een Europese standaard voor digitaal FM).
 
"Vanuit de consument ziet het er allemaal hetzelfde uit," constateert Wereldomroepdirecteur Jan Hoek: betere ontvangst, beter geluid, betere service. De middengolf is aan zijn comeback begonnen.
 
bron: Jos Wassink